O Atlasie
• Project description in English
• Założenia i cel
• Autorzy
 
I. Z historii form i metod prezentacji
• Wprowadzenie
• Izolinie
• Kartogram
• Metoda kropkowa
• Grafika statystyczna
• Współczesność
• Literatura
 
II. Od danych do mapy
• Cel mapy i dane
• Sposób odniesienia danych
• Charakter danych
• Sposób ujęcia danych
• Literatura
 
III. Metody krok po kroku
• Metoda kartodiagramu + · Założenia ogólne
· Kształt diagramów a rozpiętość zbioru danych
· Kartodiagram sumaryczny strukturalny
· Inne kartodiagramy
· Kartodiagram liniowy
· Kartodiagram porządkowy
· Literatura

• Metoda kartogramu + · Założenia ogólne
· Kartogram prosty
· Kartogram ciągły
· Kartogram diagramiczny
· Kartogram złożony (krzyżowy)
· Literatura

• Metoda izolinii + · Założenia ogólne
· Izarytmy rzeczywiste
· Izarytmy teoretyczne (izoplety)
· Izolinie ruchu i odległości
· Literatura

• Metoda kropkowa + · Założenia ogólne
· Dobór danych, waga kropki
· Literatura

• Metoda sygnatur ilościowych + · Założenia ogólne
· Literatura
III. Metody krok po kroku  •  Metoda kartodiagramu

Inne kartodiagramy:
wieloparametrowe, kartotypogramy, segmentowe, złożone

Jak sama nazwa wskazuje kartodiagramy wieloparametrowe umożliwiają prezentację wielu zmiennych (ryc. 4). Spośród diagramów wieloparametrowych (L. Ratajski 1989, s. 60-64) najczęściej wykorzystywany jest diagram prostokątny, a więc dwuparametrowy. Długości boków odpowiadają dwu charakterystykom prezentowanego zagadnienia. Podstawowym warunkiem poprawnego zastosowania diagramu dwuparametrowego jest taki dobór tematów i wskaźników, aby ich iloczyn, wyrażony powierzchnią prostokąta, miał sensowną interpretację (por. ryc. 3.4). Dobrym przykładem mogą być dwie zmienne — powierzchnia zasiewów oraz plony. Odkładając te wielkości na bokach diagramu prostokątnego, powierzchnia otrzymanej figury ilustruje wielkość zbiorów w danej jednostce przestrzennej.
 


 
Ryc. 3.4  | Kartodiagram wieloparametrowy (opr. A. Dębowska 2011, zmieniony)

Przy opracowywaniu diagramu dwuparametrowego zasadnicze znaczenie ma takie wyskalowanie obu osi, aby dobrze widoczna była różnica kształtów prostokątów na mapie.

Specyficznym kartodiagramem jest kartotypogram F. Uhorczaka. Najczęściej stosowane są typogramy czteroosiowe (można wykorzystać i wieloosiowe). Na każdej z osi odkłada się jedną cechę uzyskując na mapie czworoboki o różnych kształtach — informujących o zmienności prezentowanych cech. Można opracować typogramy wagowe (ryc. 3.5), strukturalne i dynamiczne. Bardzo ważny jest dobór cech i kolejność ich odłożenia na osiach (J. Ostrowski, F. Uhorczak 1972). Figury umieszczone na mapie są wykresami biegunowymi, gdyż barwna powierzchnia nie ma żadnej interpretacji, ma ona jedynie podkreślić kształt typogramu.
 


 
Ryc. 3.5 | Typogram wagowy

Ze względu na poglądowość kartodiagramy segmentowe stosuje się często w atlasach szkolnych. Ten rodzaj kartodiagramu składa się z odpowiedniej liczby „figur jednostkowych” (segmentów) ilustrujących wartości statystyczne odnoszące się na mapie do pól lub punktów. Segmenty to najczęściej figury geometryczne – kwadraty, sześciany, koła, ale mogą być to również obrazki np. samoloty, statki. Figurze jednostkowej przypisuje się określoną wartość, a następnie na mapie umieszcza się odpowiednią ich liczbę w układzie geometrycznym, w odniesieniu do pól (np. województw, państw) lub punktów, np. miast. Znaki umieszcza się zwykle tak, aby tworzyły słupki lub prostokąty, co ułatwia zarówno porównywanie zbiorów segmentów, jak i odczytanie wartości sumarycznej.

Ważny jest odpowiedni dobór wartości figury, aby czytelnika nie zniechęcić zbyt dużą liczbą figur, ale też i dostatecznie szczegółowo – odpowiednio do przeznaczenia mapy – przedstawić dane statystyczne. Możliwe jest użycie części figury (por. ryc. 3.6) dla pokazania wartości niższych, niż wartość jednostkowa.

Podsumowując, kartodiagram segmentowy ilustruje wartości statystyczne nie wielkością (wysokością, powierzchnią lub objętością) figur geometrycznych, lecz powtarzanym znakiem (segmentem) o wartości opisanej w legendzie.
 


 
Ryc. 3.6  | Kartodiagram segmentowy

Kartodiagramy złożone prezentują kilka zjawisk o jednakowym odniesieniu, ale przedstawionych różnymi figurami. Mapa na ryc. 3.7 ilustruje zanieczyszczenie gazowe i pyłowe w odniesieniu do województw. Zastosowano prostokąty i połówki kół, a więc różne figury ze względu na bardzo duże zróżnicowanie zakresu rozpiętości danych. Celem tego rodzaju prezentacji jest zwykle wskazanie relacji (zależności) między zjawiskami.
 


 
Ryc. 3.7  | Kartodiagram złożony, powierzchniowy

« Idź do poprzedniej strony Idź do następnej strony »

 

 


idź do początku strony »
 
  © Katedra Kartografii · Wydział Geografii i Studiów Regionalnych · Uniwersytet Warszawski · 2010-2012